KONUTLARDA DOĞALGAZ
Konutlarda doğalgaz kullanımını üç grupta toplamak mümkündür.
1.- Pişirme
2.- Sıcak Su Elde Etme
3.- Isınma
1.- PİŞiRME :
Pişirme için konutlarda havagazı yada tüpgaz denilen LPG kullanılmaktadır. Ankara ve İstanbul gibi daha önceden havagazı kullanan İllerde havagazı sabah ve akşma saatlerinde yeterli değildi. Tüpgaz ise konutunuzda yakıt depolama tehlikesi yaratır ve tüp değiştirilmesini gerekli kılar. Doğalgazın tüpgaza göre temel üstünlüğü sürekli oluşu ve maliyet düşüklüğüdür. Pişirme amaçlı olarak konutlarda ocak ve fırınlar kullanılmaktadır. LPG kullanan bu tür aygıtların memeleri değiştirilerek doğalgaza dönüşümleri söz konusudur ancak bu işlemler " yetkili servisler " tarafından yapılmalıdır.
Özetle , temizliği ve sürekliliği nedeniyle pişirmede , doğalgaz diğer yakıtlara göre önemli üstünlükler taşımaktadır.
2.- SICAK SU ELDE ETME
Sıcak su gereksinimini karşılamak için konutlarda çoğunlukla tüpgazlı şofbenler ( ani su ısıtıcıları ) kullanılmaktadır. Veya katı ve sıvı yakıtlı termosifonlar ( depolu su ısıtıcıları ) kullanılmaktadırç Katı ve sıvı yakıtlı termosifonlarda sürekli olarak odun , kömür , gazyağı gibi yakıtları bulundurmak gerekir. Kül ve is ise başka bir sorundur. Doğalgaz kullanımı ile birlikte tüm bu sorunlar ortadan kalkar. Ayrıca hem ısınmayı hemde sıcak suyu birlikte sağlayabilen " KOMBİ " cihazları ile ek üstünlükler elde edilebilir.
2.1.- ŞOFBENLER :
Akan suyu geçiş sırasında anında ısıtan cihazlara bu ad verilir. LPG veya havagazı yakan şofbenlerin gaz memelerini değiştirerek , doğalgaz yakar duruma getirmek olanaklıdır. Bacalı ve hermetik tipleri vardır.
2.2.- TERMOSİFONLAR :
Depolanmış suyu ısıtan aygıtlardır.
3.- ISINMA :
Tüm diğer yakıtlarda olduğu gibi Doğalgazla ısınmanında iki temel şekli vardır.
3.1.- Ortak Isınma
3.2.- Bağımsız Isınma (kombi , kat kaloriferi , Soba )
Bunları sırasıyla inceleyelim.
3.1- ORTAK ISINMA ( KALORİFER KAZANLARI )
Büyük kentlerimizde nüfusun öenmli bir bölümü kömürlü yada fuel-oilli kalorifer kazanları ile ısınmaktadır. Bu tür kazanlar büyük ölçüde hava kirliliği yaratmaktadır. Doğalgaz kullanımı ise önemli yararlar sağlayacaktır. Şöyleki ;
*** Doğalgazın yanmasıyla , hava kirliliği yaratan nitelikte çok az atık oluşur.
*** Doğalgaz yakıt depolama ve kömürde olduğu gibi kül atma sorunlarını ortaya çıkarmaz.
*** Doğalgaz diğer yakıtlardan daha verimli yakılabilir ve daha ekonomiktir.
Ayrıca doğalgazın yakılmasında denetim olanağı çok yüksektir. Doğalgazın bu özelliğinden yararlanarak evlerde istenilen sıcaklık kısa sürede elde edilebilir ve otomatik kontrol aygıtları ile önemli yakıt tasarrufları sağlanabilir.
Kalorifer kaanlarında doğalgazın yakılmasının yukarıda belirtilen tüm üstün özelliklerine karşın bazı zorlukları da vardır.Genellikle, kazan dairelerinde havalandırma, elektrik ve baca tesisatları kurallara uygun yapılmamaktadır. Varolan kazanların önemli bir bölümü ise çok eski olup; Verimleri düşüktür.
Ortak ısınmada dökme dilimli kazan veya çelik kazan seçimi yanında , ayrıca atmosferik yada üflemeli brülörlü kazan seçimide yapılabilir. Bu tür kazan veya brülör seçimlerinde gözönünde bulundurulması gereken kriterler şöyledir ;
3.1.1 Çelik Kazanlar
--- Bakım ve onarımları kolaydır.
--- Atmosferik Brülörlü uygulamaları yaygın değildir.
---Yerli Üretimi Yaygındır.
3.1.2 Döküm Kazanlar
--- Oluşabilecek döküm çatlakları onarılamayacağından dilim değişimi gerekir.
--- Doğalgaza göre dizayn edilmesi çelik ve döküm kazanlar doğalgazla kullanıldığında uzun ömürlüdür.
--- Ülkemiz sanayii tarafından üretimi sınırlıdır.
DOĞALGAZ BRÜLÖRLERİ :
Doğalgaz tesisatından gelen doğalgaz ile ortam havasını tam yanmayı oluşturacak şekilde karıştırarak , kazanda yanmayı , sağlayan yakıcılardır. İşlevlerini otomatik olarak gerçekleştirirler. Gaz yolu elemanları ve brülör seçimi son derece önemlidir.Bir doğalgaz hattında küresel vana, filtre , manometre,presostat, basınç regülatörü ve solenoid vana bulunmaktadır.
Üflemeli Brülör :
--- Var olan kazan dönüşütürülecekse tek çözümdür.
--- Havalandırmanın rahat olmadığı kazan dairelrinde tercih edilebilir.
--- Gürültüleri fazladır.
--- Atmosferik brülörlü kazanlara göre daha seslidirler.
--- Hareketli parçaları olduğundan arıza olasılığı daha fazladır.
--- Bağlandığı kazandan söküldüğünde kazanda sıvı yakıtta yakılabilir.
Atmosferik Brülör :
- Kazan ve brülör birliktedir.Yakma sistemi evlerimizdeki şofbenlerin benzeridir.
- Gürültü yok denecek kadar azdır.
- Bu tip brülörün bağlı olduğu kazanda , gaz yakıt dışında bir yakıt yakmak olanaksızdır.
- Kazan dairesi havalandırılması iyi olması gereklidir.
- Baca bağlantısının rahat olması gereklidir.
- Arıza olasılığı azdır.
3.2 Bağımsız Isınma
Konutların bağımsız ısınması iki yolla yapılmaktadır. Doğalgaz sobaları yada kat kaloriferi veya kombi ile ısıtma sistemleridir.
3.2.1 Sobalar
Doğalgaz kullanma özelliğine sahip çok değişik tip ve kapasitelerde sobalar geliştirilmiştir. Temiz ve sürekli bir yakıt olan doğalgazla çalışan bu aygıtlar , hava kirliliği yaratmazlar.
Doğalgaz sobalarının kullanılacağı odalarda, radyatöre gerek yoktur. Bu durum sabit gelirli aileler için şöyle bir yarar sağlayabilir ; Öncellikle en çok kullanılan odaya doğalgaz sobası taktırılır.Zaman içerisinde aile bütçesinin olanakları ölçüsünde , diğer odalara da doğalgaz sobası taktırılabilir. Böylece ilk yatırım giderleri zamana yayılmış olur.
1970'li yıllarda Avrupa'da 9 kw'ye kapasiteye kadar doğalgaz sobları üretilmekte idi. Günümüzde gerek oda hacimlerinin küçülmesi , gerekse yapılarda daha iyi yalıtım yapılmasından ötürü 2-3 kw kapasitesindeki sobalar uygun olabilir. Bu kapasite, yapının konumuna ve yapım kalitesine bağlı olarak değişebilir.
Küçük bir oda için gereğinden çok daha büyük bir sobanın kullanılması , yakıt giderlerini arttıracaktır. Bu yüzden, soba seçerken ısıtılacak odanın büyüklüğü,pencere alanları,yapının yalıtımı gibi noktalar belirlenmeli ve soba seçimini buna göre yapılmalıdır.
Doğalgaz sobaları , genellikle hermetik ve bacalı olarak üretilmektedir.
- Hermetik ( denge bacalı ) Sobalar.
Kapalı yanma olan hermetik sobalar, yanma için gerekli havayı bulundukları odadan almazlar. oba ile birlikte montajı yapılan iç içe takılmış iki boru dış hava bağlantısını sağlar. Yanma için gerekli temiz hava dışarıdan alınır. Yanmış gazlar da dışarıya atılır. Bu tip sobalar, daha çok pencere altlarına ve soğuk dış duvarlara takıldığı için uygun bir ısınma sağlayabilirler. Aydınlıklara bakan duvarlara takılamazlar.
- Bacalı Sobalar
Bacalı sobalar yanma havasını doğrudan bulundukları odadan alırlar. Yanmış gazları ise baca yoluyla dışarıya atarlar. Bu tip sobalar açık yanma hücreli ve ve atmosferik brülörlüdür.en az 150 cm² alt ve üst havalandırma delikleri ve en az 8 m³ hacimli odalarda kullanılabilir. Banyolarda ve 8 m³ 'den küçük odalarda kullanılmaz. Bacalı sobaların kullanılacağı durumlarda, bacanın uygunluğu ile odanın havalandırılmasına özen gösterilmeli ve mutlaka uzman kişi ve kuruluşların önerilerine uyulmalıdır.
3.2.2. Kat Kaloriferleri
Konutun ısıtılması için gerekli kapasite , projelendirmeden sonra belirlenir. Çelik veya döküm kat kaloriferi seçimi yapılır. En az
150 cm² alt ve üst havlandırma delikleri açılmış ve en az 8 m³'lük hacmi olan mekanlara konur. Dubleks ve tripleks konutlar yetecek kapasitede kat kaloriferleri vardır.
Bu tür aygıtların çalışma ilkesi şöyledir;
Kazanda depolanmış su ısıtılarak pompa ile radyatöre gönderilir ve ortam ısıtılır.
Doğalgazın yaygın olarak kullanılmaya başlanmasıyla birlikte , hızlı pratik ve verimli olan bu aygıtlar yaygınlaşmıştır. Pilot alevli ve elektronik ateşlemeli tipleri geliştirilmiştir. İçinde eşanjör ( ani su ısıtıcısı ) ile sıcak kullanım suyu hazırlanan tipleri yanında ; Boylerli olup sıcak su ve ısıtma devrelrinin otomatik olarak çalıştığı , ısıtma devresinin programlandığı ; dış hava kompanzasyonlu ( uyumlu) paneli ile iç ortamı ile dış ortamın uyumunu sağlayan tiplerde bulunmaktadır.
3.2.3. Kombiler :
Duvara monte edilecek şekilde yapılan kombiler , hermetik yada bacaya bağlanan açık yanmalı tiplerde olabilir. Kapasiteleri ise 20.000 KCal/h ile 30.000 KCal/h ( 17,5 kx - 35 kx ) arasındadır.
Kombi aygıtlarının ilk yatırım giderleri , diğer ısınma sistemlerine göre daha yüksektir.
Kat kaloriferlerinden farkı , şofbenlerde olduğu gibi bir boru demetinden akan suyun ısıtılmasıdır.Yani akış durumundaki suyun anında ısıtılması sözkonusudur. Daha az yer kaplarlar , duvarlara monte edilirler. Baca sorunu daha kolay çözümlenir. Sıcak su kullanımı için musluk açıldığında ısıtma işlevine ara verilir , sıcak su kullanımı bittiğinde musluk kapanınca tekrar ısıtma işlevine geçer.
Isıtma eşanjörü bakır , çelik ve döküm olan tipleri vardır.Sıcak su gereksinimi kombi aygıtı içindeki boyler veya ani su ısıtıcısı ile sağlanır. Bacalı, fanlı ve hermetik olarak 3 grupta toplanır. Pilot alevli ve elektronik ateşlemeli tipleri vardır. Pilot alevlide manyetolu çakmak kullanılarakpilot alevin oluşması sağlanır, pilot alev sürekli olarak yanar. Elektronik ateşlemeli aygıt açıldığında otomatik olarak ateşleme yapılır.
*** Bacalı Kombi Aygıtları
Bacalı kombi aygıtı kullanılacak yerde öncellikle baca çekişi etüd edilmelidir. Havalandırma çok önemlidir. Bacalı kombi aygıtları yanma için gerekli havayı bulundukları ortamdan alırlar. Alt ve üst havalandırma delikleri en az 150 cm² , ortam hacmi en az 8 m³ olmak zorundadır.
*** Hermetik Kombi Aygıtları
Yanma için gereken havayı dışardan alıp , baca gazlarını da dışarı atan dolayısıyla, bulunduğu mekanın havasını kullanmayan özelliktedir. İçiçe geçmiş iki borudan birisi yanma havasını sağlar, diğeri, baca gazını dışarı atar. Bu nednele iç ortam havalandırma koşulları sorunu yoktur. Hermetik kombiler genellikle dışa bakan duvarlara konabilirler ,aydınlık gibi yerlere konmaya uygun değildir.
Kombiler, dolaşım pompası, sıcaklık ve basınç göstergeleri , kapalı genleşme deposu , atık gaz atma yanında alevin sönmesi durumunda gazı kesme düzeneklerine sahip gaz tüketim aygıtlarıdır.
BACAGAZI ve BACALAR :
Doğalgaz yanması sırasında (CO 2 ) kabondioksit ve ( H2O) su buharı oluşur. Yani yaklaşık olarak 1 m³ doğalgaz , 2 m³ oksijenle birleşir ve sonuçta 1 m³ karbondioksit ile 2 m³ su buharı oluşur. Bacanın belirli bir sıcaklığa kadar soğuması ile buhar halindeki gaz yoğuşmaya (sıvılaşmaya ) başlar.Su buharı oluşumu doğalgazda daha fazladır. Bu nedenle baclarda yoğuşmaya karşı önlem alınmalıdır.
Baca gazları ortam havasından daha sıcak ve hafif olduğundan bacada bir negatif basınç oluşur ve çekiş olur. Baca çekişi baca yüzeyinin pürüzsüz ve düzgün olması , baca yüksekliği ve sıcaklığının artmasıyla da artar. Baclar ısı kaybına karşı yalıtılmalıdır. İç ceperleri hafif beton veya şamot olan çok çeperli bacalar, çok çeperli paslanmaz çelik bacalar , havalandırmalı bacalar şeklinde doğalgaz kullanımına uygun baca dizaynı gereklidir.
PRATİK ISI KAYBI HESABI:
Doğalgaz kullanacağınız aygıtı seçerken, tek tek odalarınızın yada konutunuzun ısı gereksinimini gözönüne almalısınız. Gerekenden daha küçük bir aygıtla yeterince ısınamazsınız. Gereksinilenden çok daha büyük kapasitede bir aygıt ise hem ilk yatırım giderlerinizi hemde yakıt giderlerinizi yükseltecektir.
Aygıt seçiminde odanızda yada konutunuzda her bir m³ için KCal/h (0.046 kw) ısı kaybı hesap edebilrisiniz. Aslında bu değer yapının yönüne,konumuna, yalıtım ve yapım durumuna bağlı olarak değişebilir. Ancak metreküp başına 40 KCal/h hesabıi, size kabacada olsa aygıt seçiminde ışık tutabilir.
|
>>