|
İstanbul Menkul Kıymetler Borsasında alışveriş
yapılırken uyulması gereken ve yazılı olmayan kurallar var. Eğer
bunlara tamamen uyabilirseniz kazanma ihtimaliniz gerçekten çok yüksek
olacaktır. Aşağıdaki kuralları ilk okuduğumda hepsine inanmamıştım
fakat zaman geçtikçe kuralların önemini iyice kavradım. Umarım sizlere
de faydalı olur.
Kurallar Yusuf Sarının Borsada Teknik Analiz adlı kitabından alınmıştır.
* Riskinizi önceden sınırlayın. Spekülasyona
ayıracağınız parayı önceden kaybedebileceğinizi kabullenin. Başka bir
amaç için biriktirilen paralarla yapılan spekülasyonda alınan
kararların sağlıklı olmadığı gözlenir. Başarılı alım satım kararları
için zihnin bağımsız olması gereklidir. Kararların kaybetme korkusu
altında verilmesi hatalı sonuçlar doğurabilir.
* Kendi kendinizi tanıyın. Spekülatif hareketlerde
duygulara hakim olmak gerekir. Eğer girdiğiniz bir pozisyon gece
uykularınızı kaçırıyorsa o pozisyonu mutlaka kapatmalısınız.
* Küçük başlayın. Bilmediğiniz bir alanda para
kaybetme tehlikesi yerine kağıt üzerinde alım satım yaparak başlayın.
Borsada tecrübeniz yoksa ilk alışlarınızı küçük miktarlarda ve fazla
hareketli olmayan hisselerle yapın. Bu işe ilk defa başlıyorsanız
hareketli hisselere girmeden alım satımdaki zamanlamanın önemini
kavrayın.
* Ara verin. Her gün yapılan alım satımlar kişinin
karar verme yeteneğini köreltebilir. Başarılı spekülatörler, hatalı
kararlarının artmaya başladığını hissettiklerinde borsayı unutup tatile
giderler.
* Seans içinde karar vermeyin. Kararlarınızı,
etkilenmeyeceğiniz bir ortamda verin. Seans anında görüşlerinize ters
düşen hareketlerin planlarınızı etkilemesine izin vermeyin. Daha önce
düşünmediğiniz yeni fikirler oluşturmayın. İyice incelenmeden yapılan
hareketlerin genellikle zararla sonuçlandığı gözlenir.
* Çoğunluğa uymayın. Yapılan istatistikler,
çoğunluğun her zaman yanlış düşündüğünü göstermiştir. Herkesin bildiği
fikirlerden, haberlerden kaçının. Bazı istatistik büroları aracı kurum
ve bankaları arayarak borsa hakkındaki görüşlerini düzenli olarak
sorar. Bu görüşler iyimserlik yüzdesi olarak her hafta yayınlanır.
Yüzde 85'in borsayı çok iyi görmesi, düşüş belirtisi olarak kabul
edilir. İyimserliğin yüzde 25 in altına düşmesi ise yükseliş
belirtisidir.
* Kendi fikrinizle başkalarının fikrini
birbirinden ayırın. Kendi kararlarımızı verdikten sonra başkalarının
sizi etkilemesine müsaade etmeyin. Dış görüşlerden etkilenirseniz
sürekli karar değiştirmek zorunda kalabilirsiniz. Çevrenizde her zaman
sizi ikna edecek mantıklı sebepler olacaktır. Kararınızı
değiştirirseniz daha sonra ilk kararınızın yenisinden daha doğru
olduğunu göreceksiniz.
* Emin olmadığınız zamanlarda işlem yapmayın.
Kendinizi her gün alım/satım yapmak zorunda hissetmeyin. Başarılı
sonuca ulaşabilmek için disiplinli olmanız ve sabırla iyi fırsatları
beklemeniz gerekir. Bir pozisyona girmişseniz sonucunu bekleyin.
Şüpheleriniz varsa pozisyonunuzu kapatıp kenara çekilin.
* Serbest fiyatlı emir vermeyin. Kısa vadede
alım/satım yapan spekülatörlerin serbest fiyatlı emirlerden kaçınması
gerekir. Limitli fiyat emirleri kullanmak daha doğrudur. İnandığımız
hissede birkaç basamak ucuz alma hesabını yapmayın. * Aşağı doğru
ortalama yapmayın. Önceden aldığınız bir hisse ucuzlayınca ek alımlar
yaparak maliyetinizi ucuzlatmaya çalışmayın. Aşağı giden fiyatlarda
hiçbir zaman ortalama yapılmaz. Eldekilerin satışı daha doğrudur.
Yükselen fiyatlarda ek alım yapılması mümkündür. Bunun da piramit gibi
kademeli yapılması gerekir.
* Yüksek miktarlardaki alımı tek fiyattan
yapmayın. Büyük portföyler için yapılan alımları bir kaç güne ve
değişik fiyatlara yayın. İlk alım yapıldıktan sonra hareketin doğru
olup olmadığını gözleyin. Pazarın yönünde aksi bir değişiklik yoksa
alıma devam edin.
* Kaybeden bir pozisyona hiç bir zaman ek alım
yapmayın. Kendinize ve aldığınız hisseye ne kadar güvenirseniz güvenin
eğer zarar ediyorsanız ek alım yapmayın. Aldığınız hissenin düşüyor
olması, sizin piyasanın yönüne uyum sağlayamadığınızı gösterebilir.
Maliyet düşürme çabası pozisyonu daha da kötüleştirebilir.
* Zararı kesin. Piyasa sizin düşüncenize ters
hareket ediyorsa hata yaptığınızı kabul edin. Elinizdekini satın.
Zararın neresinden dönülse kardır. Borsaya yeni girenlerin başarısız
olmalarının en büyük etkeni hata yapmış olabileceklerini
kabullenmemeleridir. Piyasa istediğiniz yöne dönsün diye beklemek
yerine, pozisyonu zararla kapatmak disiplin ve irade gerektirir.
Başarının sırrı buradadır.
* Zararı sevin. Zararda iken satış yapmak çok
zordur fakat zararı sevmeyi öğrenmelisiniz. Çünkü zarar, karın
kardeşidir. Onurunuzu zedelemeden zarar etmeyi kabullenirseniz,
zararınız sınırlanacak ve başarınız artacaktır.
* Beklenenin tersini yapın. Piyasada beklenen bir
olayın beklenen reaksiyonu görmemesi al/sat sinyalidir. Beklenen olumlu
bir haberin açıklanmasından sonra sonra fiyatlar hala yükselemiyorsa
düşüş olacaktır. Olumsuz olay ve haberler piyasayı aşağı doğru
etkileyemiyorsa yükseliş olacaktır.
* Tepe ve dip noktalardan kaçının. Alçalan trendde
fiyatın her yukarı çıkışı, trendin o seviyeden değişeceğini göstermez.
Her dönüş noktasında burası en düşük yerdi diye alim yapmak size çok
pahalı bir ders olabilir. Tepe ve dip noktalarının kendilerini ispat
etmelerini beklemek daha az zararlıdır. En tepede satmak, en dipte
almak çabasında olmayın.
* Söylentiyi alın, gerçeği satın. Eğer bir hisse
için olumlu söylentiler yayılmaya başlıyorsa alın. Söylentilerin
kesinleştiği anlaşılınca satın. Söylentiler ilk duyulduğunda hisseye
talebi artırır. Dedikodular resmiyet kazandığında fiyat zaten
yükselmiştir. Satış yapın. Siz yine de söylentilerle hareket etmeyin.
* Çok kısa vadede oluşan karı alıp hisseden
uzaklaşın. Bazen satın aldığımız hisse birden hiç beklemediğimiz kadar
hızlı yükselmeğe başlar. Yükselişin hep aynı tempoda devam edeceğini
sakın düşünmeyin. Satış yaparak mutlaka kan realize etmelisiniz.
* Küçük hesaplar yapmayın. Seçtiğiniz hissenin
yükseleceğine gerçekten inanıyorsanız ucuz almaya çalışmayın. Piyasa
fiyatının 1000 lira altında almaya çalışırken hisseyi kaçırabilirsiniz.
Bir kaç kademe ucuz almaya çalışmak bazen çok önemli fırsatların
kaçmasına neden olur. Kararlı olun. Karar verdiğiniz zaman beklemeyin,
uygulayın.
* İçinde bulunduğunuz trendleri izleyin. Fiyat
trendi en iyi dosttur. Bir hissenin uzun trendi, orta vadeli trendi ve
kısa vadeli trendi hakkında bilginiz olmalıdır. Bazen biri yukarı,
diğeri aşağı doğru olabilir. Hangi zaman zaman diliminde alım satım
yapmak istediğinizi tayin etmelisiniz.
* Trend dönüşlerini kollayın. Bazı spekülatörler
alım satım kararlarını oluştururken dikkatlerini bu noktaya toplarlar.
Fiyatın trend çizgisi dışına çıkması ve orada kendini ispat etmesi
çoğunlukla trend dönüşünü ortaya koyar. Yükselen çizginin aşağı doğru
geçilmesi sat, alçalan çizginin yukarı doğru geçilmesi al sinyali
sayılır.
* Fiyat hareketleri ile birlikte işlem
miktarlarını da izleyin. Fiyat ile işlem miktarının birlikte artması,
alış sinyalidir. Yükselişin devam edeceğini gösterir. Fiyat azalırken
işlem miktarının artış göstermesi satış işaretidir. Kararsız fiyat
hareketlerinde miktar artıyorsa fiyatın yönü belli olana kadar
bekleyin.
* Pazarın değişen momentumuna bakın. Eğer borsa
her gün yükseliyor fakat yükseliş her gün daha azalıyorsa bu pazarın
aşağı döneceğini gösterir. Momentum zayıflamaktadır. Borsa günlerdir
düşüyor fakat düşüş hızı gün geçtikçe azalıyorsa yön değiştirme zamanı
yaklaşmaktadır. Pazarın momentumu artmaktadır.
* Kuvvetli hareketlerin ardından düzeltme
geleceğini unutmayın. Bir hisse kısa zamanda çok hızlı yükselmişse alım
için gerilemesi beklenmelidir. Bazen bu gerileme toplam yükselişin
yüzde 60'ına varabilir. Hızlı bir düşüşte satış kararı alındıysa
düzeltme yaparak fiyatın biraz yükselmesi beklenir.
* Alım/satım kararlarınızı o günkü fiyata
dayandırmayın. Fiyat çok düştü, atık düşmez veya çok yükseldi artık
yükselmez sanmayın. Fiyatların alt ve üstüne kendiniz sınır koymayın.
Çünkü fiyatlar sınır tanımaz. Bir kaç senede hiç ummadığınız kadar
yükselebilir veya alçalabilir.
|