|
 |
YÖRESEL SÖZLÜK
A
Alaf:Ot,saman, hayvan yemi.
Azik:Yolcu yemegi.
Ander:Münasebetsiz.
Anorli:Kibir, gururuna düskün.
Aldiz gittiz:Alip gittiniz.
Anbu:Bu.
Abril:Nisan.
Ahur:Ahir,kom.
Alma:Elma.
Ana:Anne.
Asgana:Toprak evlerin üzerinde bulunan tandirin dumanini ve evin havalandirmasi icin yapilan tahta baraka.
Ahan :Iste bu.
Aguz:Siggirin dogurduktan sonra ilk sütünden yapilan bir yiyecek.
Ahbun:Sulu tarla.
Aluc:Bir meyve ismi.
Agarti:Yag, yogurt, peynir, süt gibi yiyecejklerin genel adi.
Amanat:gecici olarak yapilmis, bozulabilir.
Anik:Bismemis ekmek.Asma:Kaysi kurusu.
Asug:Oyun oynanan hayvan kemigi.Ayartma:kandirma.
B
Baci:Kiz kardes.
Basmalig:Tezek yapimina ayrilmis bosluk.
Basma:Hayvanlarin tersinin bastirilarak düzeltilmis sekli.
Basma:Bir cesit bez.
Bedevre:Evlerin üstünde tahtadan yapilmiscatilarin alt kismina ot, saman ve diger bir kisim esyalar konulan ahsap cati.Bedura:Kova, külek.
Bed:Kötü . cirkin.
Bennen:Benimle.
Berf:Kar.
Bibi:Hala, babanin kiz kardesi.
Bildir :Gecen yil.
Bir o ki:Allah`tan ki, su varki.
Borani:Bir yemek cesidi.
Boyunduruk:Iki cift öküzün boynuna sabana veya arabaya kosmank icin takilan düzenek.
Bügelek:Iri sigir inegi.
Bögürme:Hayvanlarin bagirmasi.
C
Caynik:caydanlik.
Casur:Bir cins dagda yetisen hayvan otu.
Car:Bir tür bez carsaf, basörtü.
Cenderme:Jandarma.
Cendek:Ölmüs hayvan lesi.
Cecim:Yüklük üstüne örtülen renkli kilim.
Celep:Sürü.Besi hayvanlarinin sürüsü.
Cerci:Gezgin satici.
Cirbot:Gözdeki capak.
Cibil:Az giyinmis, ciplak fukara.
Cirbaga:Ciliz, celmsiz.
Cirnak:Tirnak.
Cizlavat:Siyah ici astarli lastik ayakkabi.
Cor:Sinirli zamanda söylenen söz.
Cücük :subat ayi.
D
Dabak:Bir hayvan hastaligi.
Day day:Cocuklarin ilk ayakta durmaya baslamasinda söylenen söz.
Dehre;Kücük balta.
Demirli:Tahil ölcü birimi.
Debertmek:KurcDeh:At ve merkep yürütmek icin söylenen söz.
Devamsiz:Ise yaramaz.
Davar:Koyun sürüsü,
Dibek:Burgurlugun ve cendimeligin saglu ile dövüldügü tas ovuk.
De haydi:Cabuk gel.
Dildilik:Ince elbise.
Dirgen: Üc ve ya dört disli hayvan aleti.
Düge:Dogurmamis inek, iki yasindaki disi deve.
Doduk:Ayak.
Duz:Tuz.
E
Egic:Bir ucu yassi, bir ucu kancali tandir aleti.
Eksi hamur:Hamur mayasi.
Emmen:Bir cesit oyun, kovalamaca oyunu.
Emi:Amca.
En:Hayvanlarin taninmasi icin vurulan isaret.
Enek:Sabanin topragi yaran kismi.
Eriste:Evlerde undan yapilan yerli makarmna.
Ergisi:Koca adam.
Eksük etek:Kadin.
Evlek:Tarlanin yarim dönümüne yakin kismi.
Evmek:Acele etmek.
F
Ferik:Civcivin biraz büyügü.
Fis:Bos.Gada:Büyük erkek kardes.
Galah:Kubbe seklinde örülü tezek yigini.
Galem:Kalem
Galat:Büyük sirt sepeti.
Ganayahli:Zavalli caresiz kadin.
Gargis:Beddua.
gara:Siyah
Gaygana:Sahanda yumurta.
Gav:Tandir, güvec,senic yapilan toprak.
Gavut:Kurutukmus arpa ve armut kurusu un seklindeki durumu.
Gazel ayi:Ekim ayi.
Gendime:Kabuksuz dövülmüs bugday.
Geven:Dikenli ot.Tandiri tutusturmak bazen dövülerek yapilan büyük bas hayvan yiyecegi.
Gobca:Dügme
Goda:Tulumdan öflenen egri boruya denir.
Gollik:Kisa boylu.
God:Bir ölcek, dört urup.
God kafali:Kalin kafali.
Gor:Mezar
Gorbagor:Mezarda rahat yatmamak, sevilmeyen ölmüs kimseler icin kullanilan bir cesit beddua.
Goluk:Cenaze icin saklanan para.
Gugul:teknenin dibinde kalan hamurdan yapilan sert kücük ekmek.
Guma:Ikinci es.
Guzzuk:Kambur
Guttuk:Dik kafali.
Gidik:Keci yavrusu.
Gülec:Güler yüzlü.
Güvec:Topraktan yapilmis testi görünümünde agzi genisceolan bir yemek Gorukcu:Kir bekcisi, arazi bekcisi, mera bekcisi.
Gön:Hayvan derisi.
Gindira:Bir ot cesidi.
Gazinti:Peynirle yapilmis ekmek cesidi, coban ekmegi.
H
Hab:Komsularin birbirine ödünc süt vermesi.
Hacan:Madem. madem ki.
Hagus:Sabanin gittigi yer.
Halbur:Ekini eleyip samandan ayirmak icin kullanilan gözleri sadira ya göre kücük, kenarlari agac, icinin örgüsü deriden yapilan eleme araci.
Hamayil:Bona takilan muskali gümüs kab.
Hasil:Ana maddesi ögütülmüs bugday, yag ve süt olan özel yiyecek.
Hedik:Bulgur , cendime yapmak icin haslanmis bugday.
Hemence:Keci kilindan dokunarak yapilmis uzun bagli torba.
Hetircek: Tandir izgarasi.
Herg:Sürülmüs tarla.
Herg etmek:Tarlayi sonbaharda sürmek, ekmek veya bahara dinlenmeye b irakmak.
Herle.Un corbasi, kavut corbasi.
Hizan:Görgüsüz.
Hodak:Öküzün boyunduruguna binen ve öküzü süren cocuk.
Honca:yer yemek sofrasi.
Hozan:Ekilmemis nadasa veya ot bicmeye ayriI-i
igit:Yigit.
islik:Gömlek,köynek.
idare lambasi:Ilk gaz lambasi.
K
Kal:Olgunlasmamis.
Kanayakli:Kadin
Karakis:Kis aylari
Karakura:Kabus
Karasin:Tulumda navin son kismindaki boynuza verilen isim.
Kartul:Patates
Kelep:Yumak.
Kem:Ot baglamakta kullanilan kindira otundan yapilmis ip.
Kersek:Sertlesmis toprak parcasi.
Kerti:Bayat
Kevgir:Mutfak esyasi.
Kile:Iki tenekeden olusan bir tahil ölcü birimi.
Kindira:Bir cesit cayir otu.
Kirtik:Parca
Kodlug: On alti kg. ölcü kabi.
Koc ayi:Kasim
Kolcu:Kacak tütünleri kontrol ile görevli memur.
Kom :ahir
Kor:Gözleri görmeyen, alevli ates.
Korvevel:Tekeri mazidan cikarmaya yariyan tahta civi.
Kotan:Pulluk
Kulag:Hosaflik elma, armut kurusu.
Kuruk:Tay
Kunt:Ekmek yapmak icin hazirlanan hamur topaclari.
Kurun:Tastan su deposu veya tahtadan ypilmis yag ve peynir kabi.
Küllük:Tandir küllerinin döküldügü yer. Kürsü:Tandirin üzerine konan dört ayakli tahtadan yapilmis masa.
Küvle:Tandirin hava deligi.
Kirtlik:Koyunlarin , kuzukarin yünlerini kesmek icin kullanilan alet.
L
Lal:Dilsiz.
Lavas:Tandirda yapilan ince ekmek cesidi.
Lazut:Misir
Lecek:Bas örtüsü.
Lenger:Mutfak esyasi.Genis yayvan bakir kab.
Lobya:Fasulye.
Lor:Bir peynir cesidi.Kis peyniri.
M
Mahat:Sedir,Kanepe,
Maslahat:Komsudan geri vermek üzere alinan emanet esya.
Mesebe:Agzi acik sapli su kabi.
Merek:Ot veya saman konulan yer, samanlik.
Mere:Mera
mertek:Evlerde ve yapilarda kullanilan agac parcalari.
Mismar:Iri civi.
Mozik:Dananin büyügü, bir yasinda buzagi.
Möhkem:Saglam
Musaf:Kur`an
Murdar:Pis
N
Nal:Atr veya merkep gibi yükm hayvanlarinin tirnaklarini korumak üzere demirden takilan bir tür koruma aleti.
Nalbant:Nallari cakan ustalara nalbant denir.
Nat:TirpNav:Tulumda ses veren kisim.
Nevale:Erzak.Katik.
Ö
Ödlek:Korkak.
P
Pangonot:Para.
Part:Otuz bag ot veya sap bagi, saman.
Papat:ekmegi tandira vurmak icin yapilmis el aleti.
Peg:Sadece duvarlari yikik kalmis kom veya ev yeri.
Perk:Sert
Peskir:Havlu
Pisik:kedi
Poccuk:En geri, en son.
Puar:Pinar
Pungal:Tavuk kümesi.
R
Rapata:Hamuru tandira yaüistirmaya yarayan alet.
S-S
Sami:Boyunduruga iki taraftan takilan ince odun cubuk.
Sam bagi:Bondurukta samileri birbirine baglayan kildan yapilan ip bagi.
Sebi:Cocuk
Silih:Islik, düdük.
Sini:Büyük tepsi, yemek sofra cesidi.
Sinihci:Kirici.
Sitil:Yag eritmeye yariyan kab, süt yogur kabi.
Sinor:Arazi siniri, Hudut.
Söve:Kapi kenari,pervaz.
Supara.Elif cüzü
Sadira:Ekini eleyip samandan arindirmak icin kullanilan alet.
Sisek:Kuzu disi olan bir yasligi. S-S
Sami:Boyunduruga iki taraftan takilan ince odun sapi.
Sam bagi:Bondurukta samileri baglayan kildan yapilmis bag.
Sebi:Cocuk
Semer:At ve merkep üzerine konulan yüklük.
Segitmek:Kosmak
Sitah:Ilk
sinihci:Kirici
Silih:Islik. düdük.
Sille:Tokat
Sini:Büyük tpsi, yemek sofra cesidi.
Sitil:Yag eritiln kab,
Sinor:Tarla, arazi siniri , hudut.
Sücük:Peynir suyu.
Süve;Kapi kenari, pervaz
Süzek:Sütü süzmek icin keci kilindan yapilmis bez.
Sadira:Ekini eleyip samandan ayirmak icin kullanilan alet.
samar:Tokat
Seher:Sehir
Sisek:Kuzu disisi olan bir yasligi.
Sosartmak:Abartmak, mübalaga etmek.
Süsük:Siskin
Surt:Tandirin etrafi.
T
Tar:Tavuklarin üzerinde durdugu ince odun SIRIK.
Tapan:Gavdan yapilan yere gömülerek icinde ekmek , yemek pisirilen ocaklik.
Tesik:Yün egirmeye yariyan alet.
Ten:Nem.
Tepir:Tahtadan ovularak yapilan tepsi.
Tezek:hayvan gübreT
Tapan:Ekimden sonra tarladaki tüsekleri düzleyen kalin cubuklardan yapilmis tarim aleti.
Tehmük:Tekme.
Terek:Evde tabak, bardaklarin konuldugu tahtadan yapilmis raf.
Tohli:Kuzunun erkek olan bir yasligi.
U-Ü
Urup:Bir teneke dolusunun ücte bir ölcek.
Uruba:Elbise.
Usah:Cocuk.
Oluk:Cesmede su akan boru.
Ürüsvay:Rezil, kepaze.
Y
Yal:Hayvanlar icin hazirlanan yiyecek.
Yangaz:Hain, yaramaz
Yasmak:Kadinlarin yüz ve agiz kismini örten , carsafin altindan takilan bas örtüsü.
Yayik:Yogurdu, sütü yag ve ayran kaline getiren petran yapimi alet.
Yellik:Hafif.
Yüklük:Yorgan ve düseklerin konuldugu yer.
Z
Zakar:Honi.
Zagar:Iri kafali sisman köpek.
Zaguta:Dikilmek icin olan kücük sogan.
Zahta:Tahil ürünleri.
Zap:Büyük agzi kapali küp.
Zemheri ayi:Ocak ayi.
Zenne:Kadin, ince zarZaza:Kolay laf anlamaz .
Zevzek:Geveze.
Zirza:Asma kapi kilidi.
Zirzop:delice hareket eden, hareketlerinde anorman olan.
Zotlama:Bilemek.
Zukkum:Haram, zehir.
Zükem:Nezle , grip benzeri hastalik.
Zürbiye:Süt ve balin karisimi. Ayak yolu :Tuvalat
Becid:Önemli, acil, acele.
Bir agiz:Oy birligi, herkes agzi
Cahal:Cahil
Caruk:Tek parca deriden yapilmis, eskiden giyilen bir cesit ayakkabi.
Cepic:Keci yavrusu, oglayin biraz büyügü
Cimmek:Yikanmak, yüzmek.
Doli:Dolu
Düskün:Fakir, ihtiyarlamis
Ellehem:Allah bilir, belki de.
Eskere:Aciktan, aleni.
Evermek:Evlendirmek
Garamet:talihsiz, bahtsiz
Galif:Coban ve ciftci barinagi, kulübe.
Gayis:Kemer
Gözer:Büyük kalbur
Halbur:Bugday , arpa ve cavdar gibi tahil ürünlerini elemek ve temizlemek kullanilan bir cesit elek.
Hark:Su yolu.
Helbet:Elbette
Herif:Adam, erkek, bey.
Ihbal:Sans, talih.
Izinname:Resmi izin belgesi, nikah belgesi, resmi evlilik.
Karametli:Cileli.
Löküs:Gaz yagi veya tüp gazla yanan aydinlatma araci.
Meret:Bitkinlik veren, tiskinti veren, hoslanilmayan.
Müzevir:Laf tasiyan, ara bozan,ispiyoncu.
Partal:Palavra
Rencber:Ciftci.
Sisek:Dogurmamis koyun
Velvele:Gürültü, patıltıAbril besiRumi 5 Nisan, miladi 18 nisan . cok soguk olur.Atalarimiz:Kork abrilin besinden , öküzü ayirir esinden demislerdir.
Alayi:Hepsi.
Ambar:Kislik yiyecek, ekimlik tohumlugun saklandigi depo.
Andir kala:Sahipsiz kala.
Arlanmak:Utanmak, edep, terbiye, aklak.
Bayir:Yamac arazi, hayvan otlagi, mera.
Bed:Kötü.
Canbaz:Hayvan alip satan kimse.
Cibilliyetsiz:Ahlaksiz, toplum kurallarina ters düsen.
Cilh:Bozulmus yumurta
Ebe:Baba annne, anne anne.
Eylük:Iyilik, hayirseverlik.
Erinmek:Üsenmek.
Fetir:Bir cesit ekmek cesidi.
Gart:Yasli, taze olmayan.
Hacet:Ihtiyac.
Hayif:Öc.
Hekiya:Hikaye.
Hedik:Kar ayakligi.
Hibar:Kücük tas. Duvat yapiminda kullanilan kücük tas.
Kukar:Pinardan ev suyu getirmeye yariyan su aleti.
Kuzi:Kuzu
Livor:Silah, tabanca.
Lülük:Caydanligin su akan yeri.
Mart dokuzu:Rumi 9 mart, miladi 22 mart, siddetli kis olur.
Tump:Tarlanin kenarlarindaki yükselti.
Tütüncü:Eskiden köylere gelip Ahiri:Sonu
Aga:Baba
ayam:hava
Cor:Beddua ifadesi
Cömrah:Geliskin, iyi yetismis
Dalda:Acikta olmayan yer
Degmek:Olgunlasmak.
Dehre:ot ve odun dogramak icin kullnilan agzi keskin olan alet.
demin :Az önce
En cami:Sonunda
Ferik:Kücük tavuk
Gabala:Götürü is
Gasmuh:Yemek alti.
Gazel:Sonbaharda dökülen yaprak
Gindirlama:yuvarlak
Gügüm:Bakir kap.
Hacan:Eger
halbuysam:Halbuki
Hasil:Yerel bir yemek cesidi.
Has:Güzel, iyi
Hirtlak:Girtlak
Hizanlik tmek:Ac gözlülük etmek
Horik:Kuru hekva benzeri bir cesit tatli cesidi.
Huski:Hayvan gübresinin kurumus hali
isgil:Süphe, korku, tedirgin
Kahmuk:Tarlada yetisen bir cesit yemis
Kem:Cayir otundan yapilmis bag.
Koruh:Ham meyve
Korut:Keci yavrusu
Kupli:Asma kilit
Mehle:mahalle
Metelik:Para
Posa:Gezgin göcmen,
Sahan:Bir cesit tabak cesidi.
Suvak:Sokak
Süpürtmek:Kovalamak
Tekne:Hamur yogrulan kap
Telesmek:Yorulmak, nefes nefese kalmak.
Otarmak:Hayvan gütmek
Yunmak:Yikamak
web tasarım : zafer ÇALIŞKAN
|
|
MEYDANLI KÖYÜ GAHANS