16/11/2005 - AVRUPA EMPERYALİZMİNİN OSMANLI İMPARATORLUĞUNA

AVRUPA EMPERYALİZMİNİN OSMANLI İMPARATORLUĞUNA
GİRİŞ VASITALARI
(1838- 1914)
.
—
Doç.
Dr.
Bayram 1—
-
Giriş:
XVI. yüzyılda Avrupa ilim ve tek nikte ileremenin kendisine sağlamış ol duğu üstünrl’ükler sayesinde tahiatı ve di ğer toplumları sömürmeye başlamış ve böylece “sömürgecilik” devrini açmıştır. lçcari ömürü şeklinde gelişen koloni yalizın hareketi, XVIII. yüzyılın ikinci yarısında başlayan ve XIX. yüzyıl bo yunca devam eden teknik ve sanayi in kılabı ile her alanda sömiirü ve hakimi yet yani “emperyalizm” :şekiinıe dönüş müştür. Bunun sonucu, Avrupa, 1840 - 1914 yılları arasında, •diinyaya tam sö mürü, yarı veya kısmi ısömürü statüsünü yaymış ve her türlü vasıta ile bu duru mun devamını sağlamaya çalışmıştır. Ayrıca, emperyalizmini merşru göster mek ve sürdürmek için bir de bu hare ketin adını “düDiğer taraftan, ‘ernperyalizm hadise sinde sörnürenler arasındaki miinasebet lerı ıki açıdan değerlendırme mumkrm dür. Birincisi, meselelere Avrupa’dan yüni tepeden ‘bakılarak er ocağına dikkat trnek ve böylece sebep lerini, güçlerini, va ortaya koy maktan ibarettir. İkincisİ ise, konuya aşağıdan yani geri kalmış ve sörnüriilmüş ülke veya toplumlar açısından bakmak ve geri kalış sebep]ieırBu açıdan, Osmanh-Avrupa müna sebetlerine baktığımızda durum Avrupa ile diğer ülkeler arasındaki miinasebet lerden pek farklı değildir. Ancak, Av rupa Osmanı İmparatorluğu için ayrı bir yöntem uygulamıştır. Bu yöntem gö. rünüşte Afrika’ıda ve Hindistan’da t edilenden daha değişiktir. Bu değişiklik şundan ibarettir: Osmanlı İmparatorlu ğu’nun siyasi, idari iztikl dokunrim dan, çeşitli anlaşmaları ve sözleşmeleri kabül ettirerek, birtakım imtiyazlar sağ lamak ve bu şdkilde imparatorluğa nü
HAZiRAN 1980 - MiLLT KÜLTÜR 23