G.4.Düşme, Çarpma, Burkulma
Ne yapmalı ?
1.Kaza olduğu anda hastayı hemen dinlenmeye almalı;yaralı el veya ayağını kullanması önlenmeli
2.Mümkünse şiş veya morarmış olan bölgeye soğuk tatbik edilmeli
3.Yaralı bölgenin daha fazla şişmesini önlemek için yere doğru sarkıtmamalı
4.Cildinde yaralanma varsa uygun şekilde önce temiz su sonra mikrop öldürücü sıvı ile temizlemeli
5.Varsa ağrı kesici ilaç alınabilir
6.Tüm bu koşullar sağlandıktan sonra bir sağlık merkezine başvurulmalı
Ne yapmamalı ?
1.Burkulan eklemin üzerine sıcak uygulanmamalı
2.Ağrılı el veya ayakla oyuna devam edilmemeli
G.5.Suda Boğulma
Suda boğulan bir kişiye yapılacak en etkili yardım Onu öncelikle bulunduğu yerden daha güvenli bir ortama taşımkatır.Bu işlem sırasında kişi hala suda ise ve kurtarıcı yüzme bilmiyorsa kendini de tehlikeye atmadan ya yardım çağırarak yada bir halat,dal parçası gibi yardımcı araçlarla kişiyi kıyıya çekmeye çalışmalıdır. Suda boğulmada belirtileri kötüleştirecek en önemli etken hipotermidir.
Ne yapmalı ?
Öncelikle hasta ve kurtarıcının güvenliği sağlanır. Hasta ısıtılmaya çalışılır. Hızla genel durum değerlendirilir;kişinin solunumu ve dolaşımı varsa olduğu durum korunarak en hızlı şekilde yardım çağrılır. Solunum ve dolaşım durmuş ise temel yaşam desteği kuralları uygulanır. Temel yaşam desteği eğitimi almamış kurtarıcılar en hızlı şekilde yardım çağırmalıdırlar.
Ne yapmamalı ?
Hastayı ters çevirerek yada başaşağı tutarak içindeki sıvıyı çıkarmaya çalışmamalı.
G.6. Böcek sokmaları
*Isırılan bölgeye soğuk uygulanır
*Ağrı varsa ağrı kesici ilaç alınabilir
*Yara yeri temizlenir ve temiz tutulur
*Isırılan bölgede şişlik,kızarıklık ve sıcaklık olursa bir sağlık merkezine başvurmak gerekir
G.7. Yılan ve Akrep Sokmaları
Ülkemizde bulunan akrep ve yılanların pek çoğu , yöresel ayrıcalıklar dışında ,ölümcül zehir taşımamaktadır.Yine de herhangi bir ısırıkla karşılaşıldığında ısırılan yeri yüksekte tutmak, buz uygulamak, ağızdan aspirin dışında bir ağrı kesici almak ve bir sağlı kuruluşuna başvurmak gerekir.
Ne yapmamalı ?
Isırılan yeri kesmeyiniz ,yarayı emerek zehiri çıkarmaya çalışmayınız. Yaranın üzerinden turnike uygulamayınız.
G.8. Zehirlenmeler
Özellikle yaz aylarında kötü koşullarda saklanan yiyecek ve içeceklerin tüketilmesi sonucunda ortaya çıkan ishal ve kusmalarda yapılacak ilk iş mümkün olduğunca bol sıvı almak, dinlenmek ve hijyen koşullarına uymaktır. Eğer asla ağızdan sıvı veya yiyecek alınamıyorsa (ishal ve kusma nedeniyle) mutlak bir sağlık kuruluşuna başvurmak gerekir.
Ne yapmamalı ?
Hasta bebekse anne sütü,erişkinse ağız yoluyla alınan su kesilmemelidir.
G.9.Yaralanmalar
Kanama bir yaralanmanın en görünür belirtisidir.Kanamalı yaralanmalar bir kaç başlık altında değerlendirilebilir.
1.)Keskin bir cisimle oluşmuş olanlar ; meydana gelen kanama o bölgenin içerdiği küçük damarcıkların yoğunluğuna bağlı olduğundan kafa derisi ve dudak gibi çok kanlanan yerlerdeki kesiler küçük bile olsalar çok fazla kanarlar.
2.)Ezilme ile oluşanlar ; düşüp sert bir yüzeye çarparak yada tam tersi bir cismin vücut üzerine düşmesiyle oluşur. Derinin yüzeyinde görünen yaralanma ile derin dokulardaki yaralanma düzeyinin farklı olabileceği hiç unutulmamalıdır. Genellikle dışa değil doku içine kanama gelişir.
3.)Delme yaralanmaları ; kanama çok fazla olmamakla birlikte derin doku ve organlarda ölümcül yaralara yol açılabilir.
4.)Uzuv kopmaları ; yaralı doku parçalanmıştır,kaybedilen dokunun yeri ve büyüklüğü ile orantılı olarak şok tehlikesi vardır.Yaralanmaya neden olan cisim açıkta kalan damarları ezdiğinden kanama çok fazla olmayabilir. Genellikle kirli yaralardır,bu da gelecekteki tedavide enfeksiyon riski demektir.
Ne yapmamalı?
.Yaranın üzerine yabancı maddeler kapatılmaz.
.Kurallar bilinmiyor ise turnike uygulanmaz.
.Karın yaralanmalarında hastaya ağız yoluyla bir şey verilmez ; dışarı çıkan organ veya parçasını yerleştirmeye çalışılmamalıdır.
Ne yapmalı?
Her şeyden önce hastanın genel durumunun hızla değerlendirilmesi,yaşamsal bir risk olup olmadığının tespiti gerekir.Vücudun kanamaya olan cevabı kaybedilen kan miktarı, yaralanmanın şekli ve yeri,kişinin daha önceki sağlık durumu ile ilgili olarak değişir. Eğer gerekirse kanamanın durdurulması ve yaşamsal bulguların desteklenmesi birlikte yürütülmelidir. Küçük kesik ve sıyrıklarda;mümkün olduğunca steril, değilse, temiz olduğunuzdan emin olduğunuz bir bez yardımıyla yaranın antiseptik madde ile yoksa suyla temizlenmesi ve sarılarak kanamanın durdurulması esastır.
Fazla kanayan büyük yaralarda
Kanamayı durdurmak için mümkünse steril değilse temiz bir bez,hiçbiri yoksa direkt elle kanayan yerin üzerine kuvvetlice bastırmak gerekir.
Delme yaraları
Delici ve nafiz yaralar olarak ikiye ayrılır.Delici yaralarda giriş ve çıkış deliğini görmek mümkündür ; giriş deliği küçük,çıkış deliği büyüktür.
Nafiz yaralarda giriş deliği varken çıkış deliği görülmez.
