“İnsan alemde hayal ettiği müddetçe yaşar,” diyor hayallerin şairi Yahya Kemal. Aslında bu yalnızca ünlü şaire özgü romantik bir duygunun ifadesi değil. Somut, neredeyse bilimsel bir gerçek... Evet, insan hayal ve umut ettiği sürece morali yüksek, yaşama sevinci güçlü olur. Hayattan hiçbir umudu, beklentisi kalmadığı anda ise ruhsal bir çöküntü içine düşer. Bazen de bu çöküş bedensel bir tükenişe, hatta ölüme bile götürür insanı.

Ailesi Naziler tarafından yok edilmiş, kendisi de Auschwitz Toplama Kampı’nda defalarca ölümle yüz yüze gelmiş Avusturyalı nörolog ve psikiyatr Victor E. Frankl, “İnsanın Anlam Arayışı” adlı kitabında, bu kampta yaşadığı bir olayı şöyle aktarıyor:

“Bir defasında geleceğe olan inancın kaybıyla kendini tamamen bırakıp herşeyden vazgeçme arasındaki yakın bağlantının dramatik bir yansımasına tanık oldum. Hayli ünlü bir besteci ve librettist olan koğuş arkadaşım F., bir gün benimle bir sırrını paylaştı: ‘Doktor, sana birşey anlatmak istiyorum. Tuhaf bir rüya gördüm. Bir ses bana bilmek istediğim birşeyi sorabileceğimi ve sorumun yanıtlanacağını söylüyordu. Ne sordum dersiniz? Savaşın benim için ne zaman sona ereceğini... Anlıyorsunuz değil mi Dr. Frankl, benim için! Ne zaman özgürlüğe kavuşacağımızı ve bu ıstırabın ne zaman biteceğini bilmek istedim.’ ‘Peki bu rüyayı ne zaman gördün?’ diye sordum. ‘1945 Şubatında’ diye yanıtladı. O günlerde Mart ayının başlarındaydık. ‘Rüyadaki ses ne yanıt verdi?’ Arkadaşım gizlice, ‘30 Mart’ diye fısıldadı.”

“Bana bu rüyayı anlattığında, arkadaşım hâlâ umut doluydu ve rüyasındaki sesin doğruyu söylediğine inanıyordu. Ama söz verilen gün yaklaştığında, kampımıza gelen haberler o tarihte özgür kalma şansımızın düşük olduğunu gösteriyordu. Arkadaşım 29 Mart günü ansızın yüksek ateşle yatağa düştü. Rüyadaki sesin, savaş ve ıstırabın onun için biteceğini söylediği gün olan 30 Mart günü sayıklamaya başladı ve bilincini yitirdi. 31 Mart günü öldü. Dışarıdan bakanlara göre nedeni tifüstü.”

“İnsanın ruh haliyle -cesaret ve umut, ya da bunların eksikliği- bedenin bağışıklık sistemi arasında ne kadar sıkı bir bağ olduğunu bilenler, umut ve cesareti aniden yitirmenin ölümcül bir etkisi olabileceğini anlayacaklardır. Arkadaşımın ölümünün asıl nedeni, beklediği özgürlüğün gelmeyişi nedeniyle müthiş bir düş kırıklığı, bir çöküş yaşamasıydı. Bu da bedenindeki gizli tifüs enfeksiyonuna olan direncini bir anda sıfırlamıştı.”

Frankl, kitabında kurtuluşa yakın son günlerde hastalanarak ya da intihar ederek ölen daha birçok arkadaşından söz ediyor. Ve o ölümlerin gerçek nedeninin ne olabileceğini söylüyor: umudu yitirmek.

Ölümle yaşam arasında umut var...
Kaç hastanın, bedeni değil de umudu tükendiğinde hayata veda ettiğine ben de tanık oldum. Bedensel “iyilik” düzeyleri farklı olan hastalardan “en kötü” durumda olanın değil, inancını yitirip kendini bırakanın çözülüp gittiğini gördüm. Çünkü zaten hasta olan beden, mutlak bir moral çöküntüsünün, ruhsal bir tükenişin etkilerini kaldıramıyor, ölüme teslim oluyordu.

Ya da Frankl’ın yaşanmış öyküsündeki gibi, sağlıklı bir insan hayallerini yitirip koyu bir umutsuzluğa düştüğü anda bağışıklık sistemi iflas ediyor ve onu ölüme getirecek bir hastalığa kapı açıyordu.

Önemli olan insanın umudunun somut bir dayanağı olması değildi. Frankl’ın yazdığı gibi, bir rüya bile olabilirdi umudun kaynağı. İnsan bir yalana bile bağlayabilirdi hayallerini. Önemli olan insanın, hayal, umut ve inançtan fışkıran enerjiyle, pozitif bir ruh hali içinde olmasıydı. O zaman yaşama sevinci, bağışıklık sistemine, bedensel sağlık ve iyiliğe yansıyordu.

Hayal, umut ve inançla insanların spordan sanata, savaş kazanmaktan devlet kurmaya, neler başarabileceğini biliyoruz. Her birini birer mucize olarak gördüğümüz başarı öyküleri, hemen her zaman somut koşullardan bağımsız, güçlü bir inancın eseridir.

Hayal etmek ve inanmak... Ruhsal ve bedensel gücümüzü inanılmaz boyutlara taşıyan sihirli anahtarlar... Önemli olan bu anahtarları bulmak... Bir hayale inanmak ve onun peşinden gitmek... İnançla, inatla onu gerçeğe dönüştürmek...

Hayalin ve inancın sonucu olan pozitif tutum ve çabanın sonucu mutlak başarıdır. Orison Swett Marden’in dediği gibi, “Büyük şeyler başaran tüm insanlar büyük hayalcilerdir”.

Başlamak işin yarısıdır deriz. Oysa hayal etmek ve bu hayale inanmak işin tümüdür. Hatta daha da fazlası. Çünkü hayal etmek ve inanmak yalnızca başlamak, bitirmek ve başarmak değil, hepsinin ötesinde yaşamın ta kendisidir.
Bu yüzden insan gerçekten de “alemde hayal ettiği müddetçe yaşar”.

http://www.marjinal.com.tr
Yazar: Handan Saraç