BenimBlog.com - Turkce ucretsiz blog Bedava blog hizmeti
Benimblog.com satilikir / is for sale: info@anahaber.com




Başlıksız Ana Sayfa | Profil | Arşiv | Arkadaşlarım
Verginin Yansıması Vergi yükünün kısmen ya da tamamen verginin kanuni mükellefi tarafından başka kişilere aktarılması sonucu gelir dağılımında meydana gelen değişmedir. Vergiler genellikle kanuni mükellefleri tarafından ödenmezler. Vergileri kanunen zorunlu oldukları için ödeyen mükellefler, bunları fiyat mekanizması yoluyla başkalarına devrederler. Bunun sonucu vergiyi asıl ödeyen kişilerle kanunen yükümlü olanlar farklı olur. Dolayısıyla bir verginin gelir dağılımı üzerindeki etkisini kesin olarak belirleyebilmek için verginin kimin reel kullanılabilir gelirini azalttığını tespit etmek gerekir. Yansıma, verginin yasal mükellefi tarafından vergi yükünün ödenmesi aşaması ile başlar. Bunu, söz konusu yükün iktisadi ağırlığının duyulması sonucu, bunun devredilmesi konusundaki psikolojik baskı, vurgu (impact) aşaması izler. Üçüncü aşamada devretme olayı (shifting) vardır. Son aşama ise verginin yerleşmesidir. Belirtilen bu dört aşamanın varlığı verginin fiyat mekanizmasından faydalanılarak devredilebilmesine bağlıdır. Devretmeye ve yayılmaya imkân olmadığı ve verginin kanuni mükellefi ile iktisadi mükellefinin aynı olduğu durumlarda, yansıma, ödeme ve yerleşme aşamalarından ibaret kalır. Yansımada vergi yükünün aktarılmasını belirleyen faktörler, mükellefin üretici ya da tüketici olarak içinde bulunduğu piyasanın türü (tam rekabet, tekel, oligopol gibi) ile mükellefin vergiyi devretmede kullandığı mal ve faktörün arz ve talep esneklikleridir. Vergi yansımasını başlıca mutlak ve diferansiyel şekilde ikiye ayırmak mümkündür. Mutlak yansıma belirli bir vergideki artışın gelir dağılımında meydana getirdiği değişmedir Verginin mükellefi ile vergiyi ödeyen kişinin farklı olduğu durumlarda vergide yansımadan söz edebiliriz. Yansıma işlemi vergiyi ödeyerek mal alan bir kişinin bu malı üzerine vergi koyarak başka bir kişiye satması şeklinde gerçekleşebilir. Bu durumda malı üzerine konulan vergi ilk kişide kalmaz diğer kişiye yansıtılır. Belli başlı yansıma çeşitleri şunlardır: İleriye Yansıma: Vergiyi satıcının alıcı üzerine yüklemesi durumunda gerçekleşir. Geriye Yansıma: Satıcının vergiyi alıcıya yansıtamadığı durumlarda vergi satıcı üzerinde kalır ve geriye yansıma gerçekleşir. Mutlak Yansıma: Mevcut bir verginin oranının artırılması sonucunda gelir dağılımı üzerindeki etkileri mutlak yansımayı ifade eder. Diferansiyel Yansıma: Bir verginin kaldırılıp yerine bir başka vergi konulması neticesinde gelir dağılımı üzerindeki etkileri diferansiyel yansımayı ifade eder. Sınırlı Yansıma: Yansımanın belirli bir alanla sınırlı olduğu belli bir noktadan sonra yansıtılamadığı durumlardaki yansıma türüdür. Sınırsız Yansıma: Yansıma işleminin tüm ekonomide gerçekleşebileceği yansımadır. Yani sadece ekonominin bir bölümü için değil tüm ekonomide dağılabilen yansımadır. Çapraz Yansıma: İki malın olduğunu varsayıp bu mallardan birisinin yansıma işlemine uygun olmadığı fakat diğer malla olan ilişkisine bağlı olarak kendinin yansıtamadığı vergiyi diğer mala yansıtması işlemidir. Bu durumun gerçekleşmesi malların talep esnekliklerine bağlıdır. Vergi yükünün kısmen ya da tamamen verginin kanuni mükellefi tarafından başka kişilere aktarılması sonucu gelir dağılımında meydana gelen değişmedir. Vergiler genellikle kanuni mükellefleri tarafından ödenmezler. Vergileri kanunen zorunlu oldukları için ödeyen mükellefler, bunları fiyat mekanizması yoluyla başkalarına devrederler. Bunun sonucu vergiyi asıl ödeyen kişilerle kanunen yükümlü olanlar farklı olur. Dolayısıyla bir verginin gelir dağılımı üzerindeki etkisini kesin olarak belirleyebilmek için verginin kimin reel kullanılabilir gelirini azalttığını tespit etmek gerekir. YANSIMANIN BAĞLI OLDUĞU FAKTÖRLER a)Verginin mahiyeti *Dolaylı Vergiler: Mal ve hizmet satışları üzerinden ödenen vergiler gelir ve servet unsurları üzerinden alınan dolaysız verilere göre daha kolay yansıtılabilir. Mal ve hizmet satışları üzerenden alınan vergilerin satış fiyatına eklenerek alıcılara devredilmesi kolaydır. *. Verginin kapsamı ne derece geniş olursa yansıması o ölçüde kolay olur. Buna karşılık kapsamı dar olan vergilerin yansıma kabiliyeti daha azdır. Kapsamı geniş olan veregillerin ikame etkisi zayıftır. Tüm mal ve hizmetleri kapsamına alan vergi, söz konusu mal ve hizmetinin fiyatını aynı ölçüde yükselttiğinden, tüketicilerin başka mal ve hizmetlere yönleme imkânı önlenir. Bu yüzden vergi dolayısıyla fiyatı yükselen mala karşı olan talep değişmeyecektir. Bunu sonucu olarak da vergi fiyatının bir parçası olarak kolaylıkla tüketicilere yansıtılır. *. Verginin dar kapsamlı olması halinde yani sadece belli mal veya hizmetlerden vergi alınması durumunda tüketicilerin vergisiz mallara doğru yönelme ihtimali olacağından bu tür vergilerin yansıtılması güç olur. B) Piyasa Yapısı ****tam rekabet piyasasında kısa dönemde verginin yansıması oldukça sınırlı olup verginin büyük bir kısmı firmalar üzerine yerleşir. *****monopolcü, monopol güce bağlı olarak maliyetleri etkiyeler bir vergi varsa fiyatları yükselterek vergiyi yansıtır. *****oligopolda az sayıda satıcı firma ile aralarında belirlenen dayanışma sonucu vergideki artışı fiyata aktararak tüketiciye yansıtabilir. c)Talep Esnekliği Verginin yansımasını belirleyene en önemli faktör talep esnekliğidir. Talebin esnek olması fiyatlardaki değişmenin talep seviyesinde aynı ölçüde veya daha fazla bir değişme meydana getirmesini ifade eder. Buna karşılık, talebin esnek olmaması ya da az esnek olması, fiyatlardaki değişmenin talep seviyesini etkilememesini ya da az etkilemesini ifade eder. Bu durum karşısında talebi esnek olan malların üzerine konulan verginin yansıtılması son derece güç ya da imkânsız olurken talebi esnek olmayan ya da az esnek olan malların üzerine konulan verginin tamamının ya da büyük bir bölümünün yansıtılması son derece kolay olur. Örneğin zaruri ihtiyaç maddelerinden ekmek, şeker, tuz ve benzeri gıda maddeleri üzerine konulan bir verginin yansıtılması aynı oranda gerçekleşmez.

verginin yansıması25/12/2011
Yorum Yaz